Sonsuzluğun müayinə və müalicəsi

Birincili və ikincili sonsuzluq

Əvvəllər heç hamiləliyi olmayan qadında birincili, ən azı bir hamiləlik keçirmiş qadında isə ikincili sonsuzluqdan danışılır.

Ən çox rast gəlinən səbəblər (ümumi məlumat)

Qadın tərəfdən:

• uşaqlıq borularının tutulması (boru amili) — keçirilmiş iltihablar, əməliyyatlar, endometrioz nəticəsində;
• ovulyasiyanın pozulması — polikistoz yumurtalıq sindromu, prolaktinin yüksəkliyi (hiperprolaktinemiya), qalxanabənzər vəzi pozğunluqları, çəki problemləri;
• endometrioz;
• uşaqlıq amili — submukoz mioma, polip, uşaqlıqdaxili bitişmələr, anadangəlmə inkişaf qüsurları;
• yaşla bağlı yumurtalıq ehtiyatının azalması;
• uşaqlıq və yumurtalıqlarda keçirilmiş əməliyyatlar;
• uşaqlıq boynu ilə bağlı amillər.

Kişi tərəfdən: spermanın sayı, hərəkətliliyi və quruluşu ilə bağlı pozğunluqlar. Kişi amili tez-tez rast gəlinir və onun yoxlanması sadə və qısa müddətlidir — buna görə müayinə cütlüklə birlikdə aparılır.

Bəzi hallarda bütün müayinələr normal olur; buna «səbəbi açıqlanmayan sonsuzluq» deyilir.

Müayinə hansı ardıcıllıqla aparılır?

1. Tarixçə və ginekoloji müayinə — aybaşı tsikli, əvvəlki hamiləliklər, əməliyyatlar, yanaşı xəstəliklər, dərmanlar.
2. Ultrasəs — uşaqlıq və yumurtalıqların qiymətləndirilməsi; mioma, polip, kista axtarışı.
3. Hormonal qiymətləndirmə — tsiklin uyğun günlərində.
4. Ovulyasiyanın izlənməsi — follikulun böyüməsinin ultrasəs ilə izlənməsi.
5. Uşaqlıq borularının keçiriciliyi — histerosalpinqoqrafiya ilə, adətən tsiklin 7–9-cu günlərində.
6. Uşaqlıq boşluğunun qiymətləndirilməsi — göstəriş olduqda histeroskopiya ilə.
7. Kişi amilinin qiymətləndirilməsi — spermoqramma.

Müalicə nədən asılıdır?

Müalicə planı tapılan səbəbə görə qurulur:

• hormonal və metabolik pozğunluqların düzəldilməsi, çəkinin nizamlanması;
• ovulyasiyanın stimulyasiyası və follikulun izlənməsi — Ovulyasiyanın stimulyasiyası;
• aşılama (inseminasiya) — Aşılama (inseminasiya);
• uşaqlıq boşluğuna təsir edən polip və ya submukoz miomanın histeroskopik götürülməsi;
• endometrioid kista və ya bitişmələrdə laparoskopik müdaxilə — reproduktiv planla birlikdə qərarlaşdırılır;
• boruların hər ikisi tutulduqda və ya ağır kişi amilində ekstrakorporal mayalanma (EKO) əsas yol ola bilər; bu barədə qəbulda ayrıca danışılır.

Nəticə fərdidir və heç bir müalicə üsulu hamiləliyə zəmanət vermir.

Endometrioid kista və əməliyyat qərarı

Endometrioid kistanın əməliyyatı yumurtalıq ehtiyatına təsir edə bilər. Dr. Rüstəmova bu barədə ayrıca xəbərdarlıq edir: hamiləlik planlaşdırırsınızsa, əməliyyata getməzdən əvvəl bunu mütləq müzakirə edin. Ətraflı: Endometrioid kista nə zaman əməliyyat olunmalıdır.

Prosesin psixoloji tərəfi

Müalicənin uzun sürməsi, gözləmə və təkrarlanan mənfi nəticələr ağır gəlir. Həkimin paylaşımlarında ən çox təkrarlanan tövsiyələr səbr, planı sona qədər aparmaq və gərginliyi azaltmaqdır. Hər qəbulda harada olduğunuz və növbəti addımın nə olduğu izah olunur.